SEVİM USLU, DİYABET HASTALARININ BESLENMESİ HAKKINDA BİLGİ VERDİ.

Halk arasında şeker hastalığı olarak da bilinen Diabetes Mellitus (diyabet), pankreastan salgılanan insulin hormonunun tamamen ya da kısmen yetersizliği sonucunda ortaya çıkıyor. Diyabet, hiperglisemi ile karakterize bir metabolizma hastalığıdır. Diyabetin birçok sebebi olabilmekle birlikte obezite ve sağlıksız beslenme diyabet oluşumunda ana nedenler arasında bulunuyor. Acıbadem Eskişehir Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Sevim Uslu, diyabet hastalarının beslenmesi hakkında bilgi verdi.

Diyabet; ilaç ve tıbbi beslenme tedavisi başarılı bir şekilde uygulandığında bireyin yaşamını zorlaştırmayan hatta etkileri dışardan fark edilmeyen bir hastalık. Toplumumuzda oldukça yaygın olan bu metabolik hastalığın görülme oranı giderek artış gösteriyor. Ülkemizde yapılan geniş kapsamlı TURDEP 2 (Türkiye Diyabet, Hipertansiyon, Obezite ve Endokrinolojik Hastalıklar Prevalans Çalışması) çalışmasına göre diyabet prevelansı* yüzde 13,7 olarak saptanmış ve bu da 12 yılda diyabet prevelansının yüzde 90 arttığını kanıtlamış durumda. (TURDEP 1 e göre yüzde 7,2 idi). Bu değer Türkiye'de çok ciddi sayıda diyabet hastası olduğunu gösteriyor. Diyabet eğitimi bu hastaların bilinçlendirilmesinde çok önemli bir yer tutuyor. Hastaların bu konuda diyetisyen, endokrinolog, psikolog ve diyabet hemşiresinden oluşan bir ekipten mutlaka diyabet eğitimi alması gerekiyor.

Diyabet komplikasyonlarının en aza indirilmesi ve yaşam konforunun en yüksek düzeyde tutulabilmesi için tıbbi beslenme tedavisi çok iyi uygulanmalı. Bu konuda bir beslenme uzmanından yardım alınması büyük önem taşıyor. Adım adım uygulanacak kurallar sayesinde diyabet hastaları sağlıklı bir hayat sürebiliyorlar.

İşte, diyabet hastalarının beslenmelerinde dikkat etmesi gereken 14 kural:

• Ana ve ara öğünlerle enerjinin öğünlere eşit dağıtıldığı beslenme protokolleri uygulanmalı.
• Ara öğünlerinde kan şekerinin regülasyonu için mutlaka protein ve karbonhidratı bir arada tüketmeli. Örneğin, 2 kepekli galetanın yanında 1 bardak ayran ya da 1 bardak süt ve 1 meyvenin bulunduğu ara öğünler uygun görülüyor.
• Diyabet hastası olmak demek asla karbonhidrat tüketmemek anlamına gelmiyor. Önemli olan doğru tercihler yapmak. Bal, şeker, marmelat gibi basit karbonhidrat içeren besinlerden uzak durup, kompleks karbonhidrat içeren sebze, meyve, makarna, kurubaklagiller gibi besinler tercih edilmeli.
• Diyabet hastalığında kurubaklagil tüketimi posa alımını artırmak ve kompleks karbonhidrat tüketimi açısından önemli yer tutuyor. Haftada en az 1 gün kurubaklagil tüketilmeli.
• Günlük beslenme programlarında posa, vitamin ve mineral yönünden zengin kaynaklar olması nedeniyle 3–5 porsiyon sebze ve 3–4 porsiyon meyve bulunmalı.
• Meyve tüketiminde glisemik indeks değerine dikkat edilmeli ve diğer meyvelere oranla daha yüksek glisemik indekse sahip olan dut, incir ve ananas gibi meyveler daha minik porsiyonlarda yenilmeli. Ardından mutlaka bir protein kaynağı tüketilmeli.
• 1 bardak meyve suyunda yaklaşık 3 porsiyon meyve bulunuyor ve meyve suyu tüketildiğinde posa alımı azalıyor. Bu yüzden meyve suyu yerine meyvenin kendisinin tüketilmesi daha uygun.
• Kan şekeri üzerine olumlu etkileri ve daha yüksek posa içeriklerinden dolayı beyaz ekmek yerine kepekli ekmek, çavdar ya da yulaf ekmeği tüketilmeli.
• Diyabet hastalarında insulin direncinin meydana gelmemesi ve kolesterolün normal sınırlar içerisinde tutulabilmesi için doymuş yağlardan uzak durulmalı. Diyabetik beslenme programında balık yağı gibi n–3 yağ asidi içeren besinlerin olumlu etki göstermesi nedeniyle haftada 1–2 gün balık tüketilmesi öneriliyor.
• Diyabet hastalığında diyete eklenen 1 çay kaşığı tarçının kan şekerinin düzenlenmesi üzerine olumlu etkileri olduğu araştırmalarla kanıtlanmıştır. Şeker hastaları tarçını süte, meyvelerinin üzerine hatta çorbalarına ekleyerek tüketmeli.
• Obezite diyabetle birlikte gelişebilen önemli bir sağlık sorunu. Kişi hem obez hem de diyabet hastası ise vakit kaybetmeden zayıflamalı.
• Günlük, orta derecede yapılan fiziksel aktivite; besinlerle alınan şekerin kas dokuları tarafından kullanılmasında ve bu sayede kan şekerinin düzenlenmesinde etkili oluyor. Aynı zamanda hasta kilolu ise zayıflamasına yardımcı oluyor.
• Hazır besinlerin light ya da diyet olanları değil diyabetik olanları tercih edilmeli.
• Diyabetik tatlandırıcı seçimi iyi yapılmalı. Şekerin duyusal özelliklerini içeren, ağızda metalik tat bırakmayan, hoş bir tada sahip olan, ısıya dayanıklı, suda çabuk eriyebilen, kalorisi düşük olan, toksik ve kanserojen olmayan tatlandırıcılar tercih edilmeli.

*Prevalans: Belirli bir nüfusta, belirli bir zaman dilimi içerisinde, çalışma kapsamında yer alan, belirli bir hastalık veya hastalıklara sahip tüm olguların oranıdır.