ÇOCUKLARDA ÖZGÜVEN NASIL GELİŞTİRİLİR

Özgüven, çocuklarının doğumundan itibaren her ana-babanın uğraştığı bir konu. Çocuğun özgüvenini geliştirmek, korumak ve artmasını sağlamak, çocuk yetiştirme becerilerinin başında gelir; çünkü yeterince gelişmiş özgüven duygusu, hem öğrenme yetisini, hem sosyal ilişkilerde başarıyı, hem de gelişim yüzlerini etkileyen önemli bir duygudur. Acıbadem Eskişehir Hastanesi Psikolog Yelda Öge, özgüvenli çocuk yetiştirmenin altın kurallarını anlattı.

Özgüven; kişinin duygularını, düşüncelerin, tutumlarını, yeteneklerini ne derecede değerli bulduğu ve kendisine ne kadar değer verdiğinin bir göstergesidir. Özgüven sürekli aynı kalan hiç değişmeyen bir duygu değildir. Zaman zaman farklı ortamlarda kendimizi güvende ya da güvensiz hissedebiliriz. Bazı insanlar akademik ve teknik beceri gerektiren alanlarda kendilerini daha başarılı görürken; fiziksel görünüm, sosyal ilişkiler açısından kendilerine fazla güven duymayabilirler. Ya da tam tersi şekilde de olabilir. Fakat pek çok insan toplum içinde kendisine daha fazla güvenmek ve sosyal ortamlarda kendini daha rahat ifade etmeyi arzular.

Bazı kişiler kendisine güvenmeyi çok istediği halde bu durumu başaramaz, özgüven gelişiminin doğuştan geldiğine inanır ve bu durumu kabullenirler. Özgüven doğuştan gelen bir duygu değildir, sonradan kazanılır. Özgüvenin oluşumunu etkileyen ilk temel unsur anne ve babadır. Daha sonra öğretmenler ve akranlar çocukların özgüveni üzerinde büyük etki yaratırlar. Özgüven çocukluk döneminin ilk yıllarında oluşmaya başlar. Bu dönemde anne baba tutumları, yetiştirme biçimleri, çocuğa sevgi, şefkat göstermeleri, çocuğun ihtiyaçlarını zamanında karşılamaları sağlıklı bir kişilik gelişiminin oluşmasına zemin hazırlar. Dolayısıyla da çocuk kendine güven duymayı öğrenir. Bununla birlikte de çocuğun ilerleyen yaşlarda sosyal çevreden aldığı tepkiler, arkadaşlarla ilişkisi, öğretmenlerinin tutumu doğrultusunda kendisine karşı olumlu ya da olumsuz bir benlik algısının oluşmasını sağlar.

Ebeveynlerin, baskıcı, otoriter, eleştirel, yüksek beklentili ve aşırı korumacı ya da mükemmeliyetçi olması çocuğun özgüven gelişimini engeller. Kendisine yönelik olumsuz bir benlik algısının oluşmasına neden olur. Özgüveni zayıf çocuklar, duygusal sosyal ve akademik alanlarda başarılı olmakta zorlanırlar. Çocuk aşırı kontrollü olmakla kontrolsüzlük arasında dengesizlik yaşar. Ya aşırı kırılgan, aşırı hassas ve çekingen bir kişilik geliştirir ya da aşırı katı tutum gösteren agresif uyum ve davranış bozukluğu gösteren bir kişilik geliştirir.

Özgüvenli Çocuk Yetiştirmenin Altın Kuralları

1. Güvenli aile ortamında yetişen çocuklar sevgiyi, saygıyı, başarısızlığı ve diğer problemlerini ailesiyle rahatça paylaşabilir. Bu nedenle çocuğunuza huzurlu bir aile ortamı sağlamaya çalışın.
2. Çocuğunuzun yaşamış olduğu başarısızlıklar, şanssızlıklar olsa dahi sizin için değerli olduğunu ona hissettirin.
3. Çocuğunuza anne- baba olarak önce siz model olmaya çalışın. Çocuğunuzun yapmasını istemediğiniz bir davranışı anne-baba olarak siz de yapmamaya özen gösterin.
4. Çocuğunuza aşırı korumacı yaklaşmanız onun bağımlı ve kendini ifade edemeyen bir kişilik geliştirmesine sebep olur. Bu nedenle çocuğunuza aşırı korumacı yaklaşmayın ve ona da bir takım görevler verin.
5. Çocuğunuzun zayıf ve güçlü yanlarının farkında olun. Zayıf yanları için onu suçlamayın ve eleştirmeyin.
6. Çocuğunuzdan beklentilerinizi onun yaşına ve seviyesine uygun bir şekilde dile getirmeye çalışın. Beklentilerinizin çocuğunuzun kapasitesi üzerinde olmamasına özen gösterin.