BAHAR AYLARI GELDİ. ALERJİK RİNİT E DİKKAT!

Toplumda sıklıkla görülen Alerjik rinit (saman nezlesi), alerjik hastalıkların en önemlilerinden biri olarak gösterilmektedir. Özellikle alerjik yatkınlığı olan, atopik kişilerde görülen Alerjik rinit, burun mukozasının alerjik sebepli iltihabıdır.

Alerjik olan baba ve annelerin çocuklarında görülme sıklığı daha yüksek olan Alerjik rinit (saman nezlesi) sanayileşmiş ve gelişimini tamamlamış ülkelerde, çevre kirliliği gibi risk faktörlerinin ön plana çıkması ile birlikte giderek artış göstermektedir. Başlama yaşı genellikle küçük yaşlar olmakla beraber, hastalık ileri yaşlarda da başlayabilmektedir. Acıbadem Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Neslihan Tarakçı, bahar aylarını yaşadığımız şu günlerde bilinmesi oldukça yararlı olan Alerjik rinit hakkında merak edilen soruları yanıtlıyor.

Alerjik Rinit ne demektir?

Alerjik rinit alerji kaynaklı burun iltihabıdır. Alerjenlerin hava yolu mukozasına yapışarak iltihabi reaksiyonları başlatması ile meydana gelir. Belirli mevsimlerde (en çok polenlerin uçuştuğu bahar aylarında) ortaya çıkan tipine mevsimsel alerjik rinit denir. Mevsimsel alerjik rinit saman nezlesi olarak da bilinir, fakat bu doğru bir terim değildir. Bir de alerjik rinitin tüm bir yıl boyunca süren tipi vardır ve perenial rinit olarak adlandırılır. Perenial rinitte neden, genellikle yıl boyunca ortamda bulunan hayvan tüyü, çeşitli kimyasallar veya ev tozu gibi alerjenlerdir.

Alerjiye sebep olan şeyler nelerdir? Alerjik rinit nasıl oluşur?

En sık olarak havada uçuşan polenler ve çevremizde bulunan ağaçlar alerjik rinite yol açar. Fakat benzer reaksiyon küf, hayvan tüyü, ev tozu ve akarları gibi alerjenlere karşı da gelişebilir. Rüzgârla havada uçuşan küçük polenlerin hava yolları mukozasına yapışarak alerjik olayı başlatması ile alerjik rinit meydana gelebilir. Bu alerjenler boyutlarından dolayı burun mukozasında yakalanır ve genellikle daha aşağılara inerek alt solunum yolu belirtileri oluşturmazlar. Fakat bu her zaman geçerli değildir. Bu reaksiyonları başlatan polenler kişiye ve yöreye göre farklılık gösterirler. Özellikle kuru ve rüzgârlı havalarda havadaki polen miktarı fazladır ve alerjik rinit görülme sıklığı artar.

Belirtileri hangi şekillerde görülüyor?

Alerjen ile karşılaşıldığında özellikle ağız, burun, gözler, boğaz ve deride kaşıntı ortaya çıkar. Burun akıntısı ve gözlerin sulanması tipiktir. Burun tıkanıklığı ve koku almada güçlük ortaya çıkabilir. Bazen bu belirtilere hırıltılı solunum eşlik edebilir. Öksürük, geniz akıntısı ve baş ağrısı da görülebilir.

Tanı ve tedavisi nasıl gerçekleştiriliyor?

Alerjik rinit tanısındaki en önemli şey hastanın öyküsüdür. Tanı testleri arasında alerjiye neden olan antikor IgE’nin total kan düzeyinin ölçülmesi ve özel alerjene karşı uygulanan kan ve cilt alerji testleri en sık kullanılan tanı yöntemleridir.

Alerjik hastalıklarda en önemli şey alerjen ile karşılaşmaktan kaçınmaktır.  Alerjik rinitin tedavisi şikâyetlerin giderilmesine yöneliktir, hastalık bu tedaviyle ortadan kaldırılamaz. Alerjik rinitin tedavisinde hekim tarafından, antihistaminik denilen ve alerjenle karşılaşıldığında olaya neden olan madde salınımını engelleyen ilaçlar, burun iç yüzeyindeki şişliği azaltan ilaçlar, kortizon içeren burun spreyleri gibi ilaçlar verilebilir. Ancak tüm bu ilaçlar muhakkak hekim tarafından hastalığın şiddeti ve hastanın durumu değerlendirilerek düzenlenmelidir.

Alerjik Rinit’e karşı alınabilecek önlemler nelerdir?

En sık rüzgârın havada uçurduğu polenlere bağlı olarak gelişen alerjik rinit, herhangi bir alerjen tarafından da meydana gelebilir. Kendiliğinden geçme olasılığı ise oldukça düşüktür. Alerjik rinite yakalanmamak için bu hastalığa neden olan alerjenlerden uzak durmak ve bunun için gerekli tedbirleri almak gerekir. Tozlu ve polenli ortamlarda bulunmamalı, eğer bulunmak durumunda kalınırsa da maske kullanılmalıdır. Polenlerin uçuştuğu mevsimlerde kapı ve pencereler kapalı tutulmalıdır. Özellikle kaloriferli evlerde kuru ev havası alerjik rinitin kötüleşmesine neden olabileceğinden, evde hava nemlendiricisi kullanılmalıdır. Oda havasının temizliğine dikkat edilmeli, havalandırma sistemlerinin iyi çalıştığından emin olunmalıdır. Evde hayvan ve bitki beslemekten kaçınılmalıdır. Tüylü ve yünlü battaniyeler yerine pamuklu ve sentetik olanları tercih edilmelidir. Antialerjik yatak takımları da medikal malzeme satan mağazalarda bulunabilmektedir. Toz barındırabilecek tarzda kilim, halı gibi ev eşyaları kullanılmamalıdır.